գրականություն

Գրականություն

Գրականության առաջադրանքներ

Реклама
Կենսաբանություն

էկոհամակարգեր

Էկոհամակարգ է կոչվում այնհամակարգըորը բաղկացած էկենդանի օրգանիմներից ևդրանց գոյությանապրելավայրերից:

Էկոհամակարգերը ունեն նյութերի շրջապտույտ կատարելու հատկություն, ինչպես նաև ինքնավերականգման: Սրանք թերևս ամենակարևոր հատկություններն են: Նյութերի շրջապտույտը ապահովում է կենսական նյութերով, իսկ ինքնավերականգնումը` մարդու գործունեության արդյունքում կամաց-կամաց վերացող ու ոչնչացվող նյութերի վերականգնումը:

Մեզ շրջապատում են բազմաթիվ էկոհամակարգեր, դրանք շատ են, կան հին էկոհամակարգեր, ձևավորվում են նորերը, կան նաև մարդու կողմից ստեղծված ագրոէկոհամակարգեր, որոնք Նկարգյուղատնտեսական արտադրանք ստանալու համար մարդու կողմից ստեղծված և կանոնավոր հսկվող էկոհամակարգեր են: Ագրոէկոհամակարգերի օրինակ կարող են ծառայել արհեստականորեն ստեղծված այգիները, բանջարանոցները, խոշոր անասնապահական համալիրները, արոտավայրերը, մարգագետինները և այլն:
Սրանց հիմնական առանձնահատկությունները հետևյալն են.

  • Առավել բարձր արտադրանք ստանալու համար ագրոէկոհամակարգերում կտրուկ նվազեցված է տեսակների թիվը: Իսկ բնական էկոհամակարգերում նկատում ենք տեսակների բազմազանություն:
  • Այստեղ գործում է սելեկցիան, այսինքն այստեղ նկատվում է տեսակի ընտրություն` գեների բազմազանությունը ընտրության արդյունքում նվազում է և հիմնականում ստացվում են նույն սորտի օրգանիզմներ, հիմնականում բարձր մթերատվությամբ:
  • Ագրոէկոհամակարգերում ցանքաշրջանառությունը (մշակաբույսերի հերթափոխը) կատարվում է մարդու ցանկությամբ, որն անցանկալի ազդեցություն է թողնում ոչ կենսական բաղադրիչների, հատկապես հողի բերրիության վրա:
  • Եթե բնական էկոհամակարգերում լույսի աղբյուր է հանդիսանում արևը, ապա ագրոէկոհամակարգերում առաջ են գալիս արհեստական էներգիայի աղբյուր ստեղծելու խնդիրներ: Այսինքն այստեղ օգտագործվում են մարդու կամ կենդանիների ֆիզիկական աշխատանք, վառելանյութի տարբեր տեսակներ, պարարտանյութեր, լրացուցիչ լուսավորում, պեստիցիդներ, թունաքիմիկատներ:
  • Ագրոէկոհամակարգերը տալիս են կենսաբանական բարձր արդյունք շնորհիվ մարդու անընդմեջ միջամտության և օժանդակության, առանց որի դրանք գոյություն ունենալ չեն կարող:
  • Ագորէկոհամակարգերը խիստ անկայուն համակարգեր են: Դրանք ընդունակ չեն ինքնավերականգնվելու և ինքնակարգավորվելու:

Մարդու գործունեության արդյունքում խախտվում է էկոհամակարգերի հավասարակշռությունը, d0b1d0b5d0b7d18bd0bcd18fd0bdd0bdd18bd0b9որը հանգեցնում է բազմաթիվ խնդիրների, չէ որ բնության մեջ ամեն ինչ ճշգրտորեն հավասարակշռված է: Իսկ եթե փոխվում է հավասարակշռությունը, ապա ստեղծվում են շրջապատի նոր որակներ: Օրինակ՝մեր կողմից վառելիքի այրումը, անտառահատումը փոփոխում են մթնոլորտն ու մոլորակի կլիման: Թեև մենք դեռ լիովին չենք հասկանում, թե ինչպես, սակայն արդեն գիտենք, որ մեր գործողությունները վտանգում են երկրի վրա կյանքի բազմազանությանը:

Երկիր մոլորակի վրա կատարվում են տարբեր նյութերի շրջապտույտներ, որոնք ապահովում են մեզ կյանքի համար անհրաժեշտ նյութերով, դրանցից կարող ենք առանձնացնել ազոտի, ածխածնի, թթվածնի, ծծումբի շրջապտույտները:

Թթվածինը, բոլորս գիտենք, որ աէրոբ կենդանի օրգանիզմների գոյության համար կարևոր պայման է: Առանց սրա, բարձրակարգ կենդանիների մոտ անիմաստ կլինի արյան փոխադրական ֆունկցիան, քանզի այն իր մեջ չի կարող պարունակել կյանքի համար շատ կարևոր մի տարր՝ թթվածին, իսկ առանց թթվածնի կյանք չկա:скачанные файлы (2)

Եթե չլիներ ազոտի շրջապտուտը, որը մտնում է սպիտակուցների և նուկլեյնաթթուների կազմության մեջ, ապա չէր կատարվի մայրական բջջից դուստր բջջին ինֆորմացիայի լիարժեք փոխանցում, որը կյանքի գոյության հիմքն է:  Եթե տեղի չունենար մթնոլորտի ազոտի փոխակերպումը ազոտական մատչելի միացությունների, ապա մթնոլորտի 78% ազոտը կմնար անձեռնմխելի, իսկ էկոհամակարգերը չէն ստանա կյանքի համար անհրաժեշ ազոտ:

Ֆոսֆորը, ինչես և ազոտը, պատասխանատու է սպիտակուցների սինթեզի համար, որոնք օրգանիզմի կառուցվածքի հիմքն են, մկանների, հյուսվածքների, ներքին օրգանների, իմունային համակարգի հիմնական բաղադրիչը: Ֆոսֆոր հիմնականում կա քարոլորտում: Բույսերը չեն կարող հաջողությամբ զարգանալ և պտղաբերել, եթե հողի մեջ անբավարար են ջրի մեջ լուծվող ֆոսֆորային միացությունները։ Հողի մեջ ֆոսֆորի պակասը լրացնելու համար օգտագորվծում են ֆոսֆորական պարարտանյութեր:

Ծծումբը կյանքի համար ոչ պակաս նշանակություն ունեցող տարր է: Այն պարունակվում է սպիտակուցներում(հատկապես՝ձվի, մազի, եղունգի, փետուրի և այլն), որոշ  վիտամիններում և հորմոններում:

Կենսաբանություն

Ժառանգական հիվանդություններ

Համաձայն շատ գիտնականների կողմից ընդունված դասակարգման՝ մարդու բոլոր ժառանգական հիվանդությունները բաժանվում են 4 խմբի.

  • Մեկ գենի մուտացիայով պայմանավորված հիվանդություններ, որոնց ժառանգումն իրականանում է մենդելյան օրինաչափությունների համաձայն, ուստի դրանց անվանում են նաև «միագեն մենդելյան հիվանդություններ»,
  • Քրոմոսոմային համախտանիշներ. հանդիսանում են քրոմոսոմների կառուցվածքային կամ քանակական վերակառուցումներ։
  • Բազմագործոն  հիվանդություններ, որոնց առաջացման համար անհրաժեշտ է ժառանգական և միջավայրի համապատասխան գործոնների զուգակցում։ Դրանց թվում են նաև որոշ ուռուցքային, ինչպես նաև օրգանիզմի ծերացման հետ կապված հիվանդություններ։
  • Ժառանգման ոչ ավանդական տիպ ունեցող միագեն  հիվանդություններ, որոնց սերնդեսերունդ ժառանգումը պայմանավորված չէ մենդելյան օրինաչափություններով։

Մարդկանց ժառանգական հիվանդությունները բազմաբնույթ դրսևորումներ ունեն։ Ներկայումս այդ հիվանդությունների լիարժեք դասակարգում չկա, քանի որ դժվար է որոշել այս կամ այն ժառանգական ախտաբանության հիմքում ընկած չափանիշների շրջանակը, որոնցով հնարավոր է դրանք տարբերակել։

 

Ալկապտոնուրիա

Մանգաղաձև-բջջային սակավարյունություն ժառանգական հիվանդությունը

Այս հիվանդությունը պայմանավորված է օրգանիզմում հոմոգենտիզինաթթվի օքսիդազ ֆերմենտի ոչ բավարար քանակով, ինչի հետևանքով այդ թթուն հեռացվում է մեզի հետ, որն էլ լույսի տակ հիմնային միջավայրում սևանում է։ Նորածնի բարուրի վրա սև բծերն իսկույն նկատելի են դառնում։ Հոմոգենտիզինաթթուն կուտակվելով օրգանիզմում՝ կապվում է հոդաճառների կոլագենի հետ, ինչը կարող է հանգեցնել հոդաբորբի։ Ալկապտոնուրիան օրգանիզմում որոշակի արգասիքների ավելցուկային կուտակմամբ պայմանավորված գենետիկական խանգարումների օրինակ է։

Ֆենիլկետոնուրիա

Ինչպես ալկապտոնուրիան և ալբինիզմը, սա նույնպես կապված է արոմատիկ ամինաթթուներից մեկի՝ ֆենիլալանինի փոխանակության գենետիկապես պայմանավորված խանգարման հետ։ Այս հիվանդությամբ տառապող մարդկանց մոտ խաթարված է ֆենիլալանինի փոխարկումը թիրոզինի։ Գունակի  անբավարար քանակի պատճառով, հիվանդի մազերը և մաշկը սովորաբար բավական բաց գունավորում են ունենում, բայց ոչ այն աստիճան, ինչպես ալբինիզմի դեպքում է, քանի որ թիրոզինի որոշակի քանակ միշտ անցնում է օրգանիզմ սննդի հետ։ Այս հիվանդության ցայտուն ախտանիշներից է մտավոր զարգացման խիստ դանդաղումը, ինչը, հավանաբար, գլխուղեղի վրա ֆենիլալանինի արգասիքների ունեցած ազդեցության հետևանք է։ Ֆենիլալանինի որոշ արգասիքներ, այդ թվում ֆենիլպիրոխաղողաթթուն, մեզի հետ հեռացվում են, ինչն էլ հնարավոր է դարձնում հիվանդության ախտորոշումը։

Գալակտոզեմիա

Գալակտոզ-1-ֆոսֆատուրիդիլտրանսֆերազ ֆերմենտի ակտիվությունն ընկնում է 90%-ով և նույնիսկ մինչև 0։ Հիվանդությունը դրսևորվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում, իսկ հետերոզիգոտների մետ ֆերմենտի ակտիվությունը բավական բարձր է ։ Հիվանդության դեպքում խանգարվում է գալակտոզից գլյուկոզի առաջացումը մարդու աղիներում։ Քանի որ գալակտոզը մտնում է մայրական կաթի բաղադրության մեջ, հետևաբար գալակտոզեմիայի դեպքում դիտվում են գալակտոզով օրգանիզմի թունավորում, հիպոգլիկեմիա և ամինաթթուների փոխանակության խանգարումներ։ Գալակտոզեմիայով հիվանդ երեխայի մոտ զարգանում են դեղնախտ, դիսպեպտիկ խանգարումներ, լյարդի և փայծաղի վնասում և, որ ամենակարևորն է, թուլամտություն։ Հիվանդացությունը կազմում է 1։50.000 նորածին։ Սննդակարգում կաթնաշաքարի բացակայությունը կանխարգելում է նշված ախտանիշների զարգացումը։ Հիվանդությունը ժառանգվում է ռեցեսիվ տիպով։

Շաքարային դիաբետ (շաքարախտ)

Շաքարային դիաբետի առաջին տիպը կապված է ինսուլին հորմոնի բացարձակ անբավարարության հետ։ Բուժումն իրականացվում է սովորաբար խոշոր եղջերավոր անասունի ենթաստամոքսագեղձից անջատված հորմոնի ենթամաշկային ներարկմամբ։ Սակայն սա հիվանդի օրգանիզմում կարող է առաջացնել անցանկալի, ալերգիկ ռեակցիաներ, որոնցից կարելի է խուսափել՝ օգտագործելով մարդու ինսուլինային գեն ներկառուցված բակտերիաներից ստացված հորմոնը։ Ինսուլինի այդ պատրաստուկներն օժտված են այնպիսի անտիգենային բնութագրերով, որոնք լրիվ համապատասխանում են մարդու ինսուլինին։

Դաունի համախտանիշ

Դաունի համախտանիշ

Դասվում է, այսպես կոչված, քրոմոսոմային հիվանդությունների շարքին, որոնք, որպես կանոն, չեն ժառանգվում՝ ծնողների օրգանիզմում ընթացած գամետոգենի հետևանքով քրոմոսոմների նորմալ թվաքանակի խախտման պատճառով։ Քանի որ այս հիվանդությունները գենետիկական ապարատի խանգարումներ են, դրանց նույնպես դասում են ժառանգական հիվանդությունների թվին։ Դաունի համախտանիշի դեպքում հիվանդի քրոմոսոմների թվաքանակը մեկով ավելանում է՝ դառնալով 47: Հիվանդության հաճախականությունն է` 1։ 750 նորածին, սեռերի հավասար հավանականությամբ։ Հիմնական հատկանիշներից են դեմքի մոնղոլոիդ կազմվածքը և թուլամտությունը։ Դաունի համախտանիշն ուղեկցվում է սրտի արատներով, խոշոր անոթների կառուցվածքի, մարսողական համակարգի խանգարումներով, չարորակ ուռուցքների զարգացմամբ և, որպես հետևանք, կարճակյացությամբ։ Ենթադրվում է, որ հիվանդությունը կառուցվածքային և կարգավորող գեների գործունեության արգասիքների՝ տրիսոմիայի պատճառով առաջացած անհավասարակշռության հետևանք է։

Էդվարդսի համախտանիշ

Եվս քրոմոսոմային հիվանդություն է, միայն այն տարբերությամբ, որ տրիսոմիա է դիտվում քրոմոսոմների 18-րդ զույգում։ Հիվանդության հաճախականությունն է՝ 1։7000 նորածին, իգական և արական սեռերի հարաբերությունը 3։1 է։ Էդվարդսի համախտանիշի ֆենոտիպային դրսևորումները բազմազան են։ Ամենաբնորոշ դրսևորումներն են՝ հոգեշարժական զարգացման հապաղումը և նույնիսկ դադարումը, սրտի բնածին արատները, կմախքի մկանունքի և ճարպային հյուսվածքի թերզարգացումը, դեմքի և գանգի կառուցվածքի շեղումները և այլն։ Կյանքի տևողությունը խիստ կարճ է, երեխաների 90%-ը մահանում է 1 տարին չբոլորած՝ զարգացման ծանր արատների և վարակիչ հիվանդությունների հետևանքով։

 

Կենսաբանություն

Մուտացիաներ

Մուտացիա դա գենոտիպի կայուն փոփոխություն, որն իրականանում է արտաքին կամ ներքին միջավայրի ազդեցության տակ։ Մուտացիաների առաջացման պրոցեսը ստացել է մուտագենեզ անվանումը։

Մուտացիաները լինում են՝

  • ինքնաբուխ, առաջանում են ինքնաբերաբար օրգանիզմի ողջ կյանքի ընթացքում իր համար նորմալ շրջակա միջավայրի պայմանների դեպքում
  • աջակցված, գենոմի ժառանգվող փոփոխությունները, որոնք առաջանում են շրջակա միջավայրի ոչ բարենպաստ ազդեցության կամ արհեստական պայմաններում այս կամ այն մուտագեն ազդեցությունների արդյունում։

Գոյություն ունեն մուտացիաների մի քանի դասակարգումներ՝ ըստ տարբեր չափանիշների։ Մյոլլեռը առաջարկել է մուտացիաները բաժանել ըստ գենի գործառնության փոփոխության բնույթի.

  • հիպոմորֆ, ամորֆ,
  • հակաամորֆ,
  • նեոամորֆ։

Ժամանակակից գիտական գրականությունում օգտագործվում է առավել ֆորմալ դասակարգում, որը հիմնված է առանձին գեների, քրոմոսոմների և ամբողջական գենոմի կառուցվածքի փոփոխության բնույթի վրա։ Այդ դասակարգման շրջանակներում տարբերում են հետևյալ մուտացիաները.

  • գենոմային,
  • քրոմոսոմային,
  • գենային։

Մուտացիաների կապը ԴՆԹ-ի կրկնապատկման հետ

Բազում ինքնաբախ նուկլեոտիդների քիմիական փոփոխությունները հանգենում են մուտացիաների, որոնք առաջացնում են կրկնապատկման ժամանակ։ Օրինակ՝ ցիտոզինի ամինազերծման հետևանքով ԴՆԹ-ի շղթա կարող է ներառվել ուրացիլը: ԴՆԹ-ի կրկնապատկման ժամանակ ուրացիլի փոխարեն շղթա է մտնում ադենինը՝ առաջացնելով ՈՒ-Ա զույգ, իսկ հաջորդ կրկնապատման ժամանակ այն փոխարինվում է Տ-Ա զույգով, այսինքն՝ իրականանում է տրանզիցիա կամ փոխարինում:

 

 

Pyrene_adduct.pngԾխախոտի ծխի գլխավոր մուտագենը` բենզապիրեն , որը կապված է ԴՆԹ-ի մոլեկուլի նուկլեոտիդներից մեկի հետ:

 

Մուտացիաների կապը ԴՆԹ-ի վերակառուցման (ռեկոմբինացում) հետ:

Վերակառուցման հետ կապված գործընթացներից մուտացիաները առավել հաճախ հանգեցնում են ոչ հավասար կրոսինգովերի։ Այն սովորաբար իրականանում է այն դեպքերում, երբ քրոմոսոմում առկա են ելակետային գենի մի քանի դուպլիկացված պատճեներ, որոնք պահպանել են նման նուկլեոտիդային հաջորդականություն։ Ոչ հավասար կրոսինգովերի արդյունքում վերակառուցվող քրոմոսոմներից մեկում իրականանում է դուպլիկացիա, իսկ մյուսում դելեցիա։

 

 

Կենսաբանություն

Շաքարային դիաբետ

Blue_circle_for_diabetes.svgՇաքարային դիաբետ `ներզատիչ հիվանդությունների խումբ է, որոնց առաջացման պատճառը կապված է գլյուկոզի յուրացման խանգարման հետ, որն էլ իր հերթին հարաբերականորեն կամ բացարձակ ձևով կախված է ինսուլին հորմոնի անբավարարությամբ (խանգարումը բջիջների), որի արդյունքում էլ առաջանում է հիպերգլիկեմիան՝ արյան մեջ գլյուկոզայի քանակության կայուն բարձրացումը։ Հիպերգլիկեմիայի պատճառն ինսուլինի արտադրության կամ ինսուլինի ազդեցության խանգարումն է, կամ էլ երկուսը միասին։ Հիվանդությանը բնորոշ է քրոնիկական ընթացքը, ինչպես նաև նյութափոխանակության բոլոր տիպերի խանգարումները՝ ածխաջրատային, սպիտակուցային, ճարպային և ջրա֊աղային. ։ Շաքարային դիաբետով հիվանդանում են ոչ միայն մարդիկ,այլ նաև մի շարք կենդանիներ՝ շները և կատուները: Արդյունավետ բուժման բացակայության դեպքում շաքարային դիաբետը կարող է հանգեցնել բազմաթիվ բարդությունների, ինչպես սուր՝ կյանքին սպառնացող, այնպես էլ՝ քրոնիկ, երբ ախտահարվում են տարբեր օրգան-համակարգեր, առաջին հերթին՝ սիրտը, արյունատար անոթները,  աչքերը,  երիկամները,  նյարդերը։

Ռուսերեն

«Если бы завтра был конец света».

Я не верю, что когда-то наступит конец этого мира. Мы сами творцы своей судьбы. И это в наших руках. Если мы не будем разрушать планету, то и не придётся опасаться, что когда-то природа нам отплатит. Так что нужно спокойно жить и заботится о природе, а не думать о всякой ерунде, типа конца света! Плохие мысли притягивают беды.

Ռուսերեն

Человек и природа

Человек не может обойтись без даров природы, так и природа не может существовать без человека. Природа щедро одаряет нас своими плодами. Мы радуемся солнцу, купаемся в теплых морях, наслаждаемся овощами и фруктами, которые нам дарит природа.
Самая главная задача человечества — это забота об окружающем мире.
Хочется вспомнить о том, что в древности люди очень бережно относились к природе. Но сейчас все по другому. Современный человек в погоне за улучшением качества жизни часто наносит непоправимый вред окружающей среды. Я считаю, что очень важно, чтобы родители учили детей любить природу. «Сломить дерево — секунда, а посадить — годы».
Сами того не замечая, человек тянется к природе.

Ռուսերեն

«Современный человек в футляре»

Современный человек в футляре примечателен тем, что всегда, даже в очень хорошую погоду, сидит дома, возле компьютера. «Футлярному человеку» удобно существовать в своем ограниченном мире от кого-либо или от чего-либо. Человек в футляре нам представляется человеком, закрывающимся от жизни и переживаниях по причинам,  известных только ему, поэтому он так тщательно себя впихивает в коробку. Возможно таких людей много, но что ждет этих людей в старости? Думаю одиночество. Нежелание окружающих принять в его судьбе какое-либо участие. А одиночество — это страшно, даже для тех, кто покрыт чехлом с ног до головы.

Ռուսերեն

«Что я точно сделаю до тридцати лет»

Мечты заставляют нас жить. Мечты дают понять , чего ты хочешь от жизни и в каком направлении нужно двигаться, чтобы осуществить их. Нужно жить сегодня и просто стремиться к ним.
Для начала, я должна получить высшее образование, выбрать хорошую профессию и расти по карьерной лестнице. Я должна хорошо зарабатывать,  чтоб быть финансово независимой от родителей. Хочу много путешествовать, бывать в разных странах.Почему же, купить себе машину и маме шубу.  Потом выйду замуж, буду растить детей и у меня будет примерная семья. Вообще много чего хочу, но главное , наверное, стать хорошим человеком и, чтобы родители гордились мною.

Ռուսերեն

Мое любимое мест в Ереване

Мое любимое местопровождение-это Северный проспект.Я люблю гулять по Северному проспекту, представляющую из себя пешеходную улицу, соединяющую театр Оперы и Балета с площадью Республики. Там находятся мои любимые магазины, из которых я выбираю себе и друзьям. Красота  северного проспекта радует глаз. Ближе к вечеру, когда темнеет, проспект освещается фонарями. Здесь всегда многолюдно, гуляют парами, с друзьями, с детьми. И вообще, в Ереване здорово просто гулять до поздней ночи. Ярко освещенные улицы Еревана совершенно безопасны, и атмосфера здесь самая дружелюбная.