Հանքարդյունաբերություն տնտեսական շահից բնապահպանական աղետ

Ryskeldi-6

Մեր երկրում հանքարդյունաբերությունը երկրի զարգացման շարժիչ ուժն է հանդիսանում: Միայն Սյունիքի մարզում երեք խոշոր կոմբինատներ են աշխատում, օգուտ բերելով երկրի զարգացմանը: Հանքարդյունաբերությունը ինչքան էլ շահավետ լինի երկրի համար, այն մեծ վնաս է հասցնում բնությանը, շրջակա միջավայրին և կենդանական աշխարհին: Շահագործող կազմակերպությունները ձգտում են մինիմում հասցնել այդ վնասները, որոնք առաջանում են շահագործման պահից, ապացուցելով, որ այն այքան էլ վտանգավոր չէ շրջապատի համար, բայց հանքարդյունաբերությունը  վտանգավոր է մոտակայքում ապրող բնակիչների համար և կարող է առաջացնել տարբեր առողջական խնդիրներ: Դրա վառ ապացույցը, վերջերս Ամուլսարի հետ կապված խնդիրների առաջացումն է: Մոտակայքում ապրող բնակիչները դեմ են այդ հանքի շահագործմանը, բերելով փաստացի բնապահպական խնդիրների առաջացման տարբեր օրինակներ և նրանց պահանջով Ամուլսարի հանքի շահագործումը մի քանի ամիս է արդեն դադարեցված է: Այն այս պահին անորոշ վիճակում է: Կաշխա՞տի, թե՞ չէ Ամուլսարի հանքը, կախված է միջազգային կազմակերպությունների լաբարատող աշխատանքների ուսումնասիրություններից հետո: Հանուն կարճաժամկետ շահի ոչնչացվում են հարյուրավոր տարիների ընթացքում ստեղծված անտառային էկոհամակարգեր` ինչպես, օրինակ, Թեղուտի անտառն է: Հազարավոր հեկտար տարածքներ արդեն իսկ անդառնալի կորսված են՝ մնալով բացահանքերի և դրանց մակաբացման ու դատարկ ապարների տակ, իսկ հողերը հարստացած են ծանր մետաղներով և այլ վտանգավոր նյութերով: Մակերևույթային և ստորերկրյա ջրերն աղտոտվում են պոչամբարներից բաց թողնվող թափոնաջրերից, արտահոսքերից և ներծծումից, որոնք հետագայում օգտագործվում են ոռոգման և այլ նպատակներով։ Այդ ամենի հետևանքով ծանր մետաղները տեղափոխվում են գյուղատնտեսական մշակաբույսերի, խոտհարքերի ու այլ մթերքների (միս, կաթ, մեղր և այլն) մեջ և սննդային շղթայով հասնում են մարդկանց օրգանիզմ՝ դառնալով տարբեր հիվանդությունների առաջացման պատճառ: Բնության կողմից մեզ և հաջորդ սերունդներին շնորհված պաշարներին արդյունահանելու դիմաց սահմանված են վճարման ենթակա այնպիսի հարկեր, որոնք գրեթե չեն տարբերվում տնտեսության այլ ոլորտներում սահմանվածներից, այն դեպքում, երբ դրանք պետք է շատ ավելի մեծ լինեին:

ՀՀ-ի հանքայի ռեսուրսների հիմնական մասը տեղաբաշխված է Սյունիքի մարզում:

Առավել մեծ վտանգ ներկայացնող հանքերը, դրանք մետաղական հանքերն են, քանի որ դրանց շահագործման արդյունքում առաջանում են պոչամբարներ`ծանր մետաղներով հարուստ թունավոր թափոնները լցվում են ձորերն ու գետերը:

Պոչամբարը թունավոր թափոնների ամբար է, որն առաջանում է հանքաքարի քիմիական մշակման արդյունքում: ՀՀ-ում պաշտոնական տվյալներով կա 19 պոչամբար(շատ գործող պոչամբարներ չեն ներառվել այս հաշվարկների մեջ), որոնց ընդանուր ծավալը կազմում է մոտ 200մլն մ3:

Սյունիքում գտնվող Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը կառուցվել է աշխարհի ամենահարուստհանքավայրերից մեկի` Քաջարանի հանքավայրիկողքին, որը պարունակում էմոլիբդենի համաշխարհայինպաշարների մոտ 7%-ը: Բացիմոլիբդենից հանքավայրումառակ են նաև պղինձ, ռենյում, հերուր, ոսկի, արծաթ, սելեն ևհազվագյուտ ու թանկարժեքայլ մետաղներ:

Մոլիբդենն օգտագործվում էատոմային ռեակտորներում, ռազմարդյունաբերությանտարբեր ոլորտներում ևհռթիռաշինության մեջ:

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը հիմնվել է 1951թ.-ին, որպես պետականձեռնարկություն: 2004թ.-ին այնվաճառվեց հետագախնդիրներից խուսափելուհամար: Հանքը 132մլն ԱՄՆդոլարով վաճառվեց ևմասնավորեցումից 1 տարիանց`2005թ.-ին ձեռնարկությանհասույթը կազմեց 190մլն ԱՄՆդոլար:

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատիսեփականատերեր`

Գերմանական<<Քրոնիմետմայնինգ>>-60%

<<Մաքուր երկաթիգործարան>>ԲԲԸ -15%

<<Արմենիան մոլիբդենիումփրոդաքշն>>ՍՊԸ -12,5%

<<Զանգեզուր մայնինգ>>ՍՊԸ – 12,5%

Այս հանքավայրը ձգվում է մոտ3կմ երկարությամբ, ունի 2կմլայնություն, 500մ խորություն ևզբաղեցնում է 340հա տարածք(2007թ-ի տվյալներ): Այժմ դրավրա կառուցված կոմբինատը12,5մլն տ/տարի հանքաքարարդյունահանելութույլտվություն ունի, սակայնփաստացի արդյունահանում է15մլն-17մլն տոննահանքաքար: Ավելին, ըստընկերության տնօրեն ՄաքսիմՀակոբյանի նրանք մտադիր ենհանքանյութի վերամշակմանծավալները հասցնեն մինչև25մլն տոննայի, չնայած այնփաստրն, որ դեռևսխորհրդային տարիներինհաշվարկված էր, որ պետք էարդյունահանվի 9մլնտոննայից ոչ ավելիհանքաքար:

Այս ամենի անխափանիրագործմանը նպաստում էՀՀ-ի իշխանությունը` իրընդունած անհեռատեսիրավական ակտերով, որն էլավելի է հեշտացնում երկրիընդերքը շահագործողներիգործը`ի վնաս բնությանը ևտեղացիներին:

Զանգեզուրիպղնձամոլիբդենայինկոմբինատի պոչամբարներից Արծվանիկի պոչամբարը, որի ծավալը դեռևս 2003թ.-ին կազմում էր 95մլն մ3,համարվում էր աշխարհի ամենամեծ պոչամբարներից մեկը: Ներկայումս այն լցված է 300մլն մ3 թունավոր զանգվածով: Այսպիսի ևս մեկ պոչամբար կարող է առաջանալ, եթե շահագործվի Թեղուտի հանքավայրը:

 

Պոչամբարները օգտագործվելուց հետո փակվում են`դառնում մեռյալ գոտիներ: Դրանք պարտադիր պետք է ծածկել հողի հաստ շերտով, տարածքն էլ առանձնացնել փշալարերով և զգուշացնող ցուցանակներ տեղադրել, որպեսզի մարդիկ գյուղատնտեսական կամ այլ գործունեություն չծավալեն այդ տարածքներում: Հայաստանում այս ամենին լրջորեն ուշադրություն չեն դարձնում:

Աղբյուրը՝ Հանքարդյունաբերություն

Реклама

Տաղ Անձնական- Եղիշե Չարենց

Կարդացի Չարենցի ՙՙՏաղ անձնական՚՚ բանաստեղծությունը, որը իմ կարծիքով Չարենցի կյանքում ինչ-որ փոփոխության մասին է: Չարենցը ասում է, որ պիտի լքի իր ծննդավայրը ու օտար ճամփաներով պիտի գնա դեպի իր երազները, երազանքները: Չարենցը խոսում է նաև մարդկանց անտարբերության ու բթության մասին: Ասում է, որ մարդիկ աչքերը փակ հրճվում ու ՙՙԹնդում՚՚ են, իմ կարծիքով այդ բառը շատ տեղին է օգտագործված: Ինձ թվում է, որ այդ ժամանակ Չարենցի կողքին ոչոք չի եղել, ոչ ոք չի նկատել նրա մտածմունքները: Այդ պատճառով նա ուզում է գնալ իր երազանքների հետևից, իր ՙՙԱստղային երազների ճանապարհով՚՚:

Եղիշե Չարենց ՙՙՏաղ անձնական՚՚

 

Серге́й Алекса́ндрович Есе́нин

Sergey_Yesenin

Сергей Есенин вордскиз Рязанской губерниысь Константиново черкогуртын крестьян семьяын. Атаез — Александр Никитич Есенин (1873—1931), анаез — Татьяна Фёдоровна Титова (1875—1955).

1904 арын Есенин Константиновоысь земской училищее дышетскыны пыре. 1909 арын дышетсконзэ азьланьтэ Спас — Клепикысь церковно-учительской дышетсконниын. Дышетсконниез быдтэм бераз, 1912 арын Есенин кошке дорысьтыз но лыктэ Москвае. Отын нырысь силь вузаса ужа, нош собере — И. Д. Сытинлэн типографияз. 1913 арын, вольнослушатель луыса, пыре А. Л. Шанявский нимо Московской городской народной университетлэн историко-философской отделенияз. Ужаз типографиын, герӟаськылиз Суриковский нимо литературно-музыкальной кружокысь кылбурчиосын. 1914 арын нылпи журналын «Мирок» нырысьсэ печатламын вал Есенинлэн кылбуръёсыз. 1915 арын Есенин Москваысь Петроградэ кошке, лыдӟе кылбуръёссэ А. А. Блоклы, С. М. Городецкийлы но мукет кылбурчиослы. 1916 арын, толшоре, Есенинэз оже басьто. Эшъёсызлэн юрттэмезъя, со санитар луон назначение басьтэ Царскосельской военно — санитарной поездэ № 143 Её Императорского Величества Государыни Императрицы Александры Фёдоровны. Со аръёсы со матэ луэ «новокрестьянской кылбурчиослэн» группаенызы но поттэ нырысетӥ бичетсэ (Радуница — 1916). Николай Клюевен ӵош ӵем лыдӟылылизы кылбуръёссэс адямиос азьын, Александра Фёдоровна но солэн нылъёсыз азьын но.

А знаешь , все еще будет

Հանդիպում ՀՀ սփյուռքի նախարարի հետ

Հոկտեմբերի 26-ին աշխատանքային այցով «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր ժամանեց սփյուռքի նախարար Մխիթար Հայրապետյանը: Հյուրին Ավագ դպրոցի ծրագրի ղեկավար Մարթա Ասատրյանի հետ դիմավորեցինք Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու մոտ։ Այնուհետև ուղևորվեցին Արևմտյան դպրոց- պարտեզ: Շրջելով սփյուռքի նախարարի հետ՝ Տիար Բլեյանը ծանոթացրեց դպրոց- պարտեզի առօրյային, երեխաների զբաղվածությանը և կենսակերպին: Ըստ Տիար Բլեյանի՝ երեխաները վաղ հասակից պետք է լողալ իմանան և հեծանիվ վարեն: Այդ է դպրոցի սկզբունքներից մեկը: Նախարարը հանդիպեց կրթահամալիրում վերապատրաստում անցնող արմավիրցի մանկավարժներին: Շրջեցին նաև դպրոց պարտեզի կացարանով: Խոսվեց այն մասին, որ մի շարք դպրոցներ պետք է մեր դպրոցից օրինակ վերցնեն և կապ հաստատեն սփյուռքահայերի հետ, հյուրընկալվեն միմյանց, ինչպես մենք ենք անում, օրինակ՝ պատրաստվում ենք առաջիկա ամսում հյուրընկալելու ստամբուլահայ մեր հասակակիցներին: Այնուհետև ուղևորվեցին ուսումնական Ագարակ, որտեղ խոսվեց նաև կենդանիների խնամքի և մի շարք այլ նախագծերի մասին: Նախարարը ներկա գտնվեց լավաշթխիկին, որտեղ երեխաները երգով լավաշ թխեցին և հյուրսիրեցին ներկաներին: Այցելության ժամանակ Մխիթար Հայրապետյանը ծանոթացավ մեր կրթահամալիրին՝ որպես կրթական պարտեզի։ Այցելեցինք նաև ձիարշավարան, հետո ուղևորվեցին դեպի կրթական պարտեզի կենտրոն՝ Մայր դպրոց: Հյուրը շրջեց մարզադաշտերով և ծանոթացավ մարզական ակումբների պարապմունքներին: Այնուհետև այցելելով գրադարան՝ մասնակից եղավ ընթերցողական և Հայաստան- Թուրքիա նախագծերին: Շրջեց նաև ավագ դպրոցի 3-րդ հարկում, որտեղ իրականացվում էին մի շարք օտար լեզուների նախագծեր: Մասնակից եղավ նաև Ֆոլկ Բենդի պարապունքին, այնուհետև փոքր դահլիճում անկացվեց ասուլիս, որտեղ սովորողներն ու դասավանդողները իրենց հետաքրքրող հարցերն էին ուղղում նախարարին: Նախարարը կրթահամալիրից հեռացավ տպավորված և համագործակցության հեռանկարների շուրջ ծրագրերի մտահղացումներով։

Homework for Grade 10 -Selective

Homework for October 19. Read the extracts on page 13, and summarize them both. Then write sentences using the following words: Ache, aesthma, ankle, allergy, unconscious, check- up, temperature, allergy, pressure.

 

The ache deep within her started again.

I hurt my ankle and I can’t walk on it.

Her allergies caused a rheum discharge from her eyes and nose that caused her to want to take allergy pills so she wouldn’t sniffle all day.

He was unconscious and lay like a distorted corpse.

They can’t keep her temperature down.

Her allergies caused a rheum discharge from her eyes and nose that caused her to want to take allergy pills so she wouldn’t sniffle all day.

Let me put pressure on it.

 

 

 

 

Հայերը Թիֆլիսում

  • 19-րդ դարում Թիֆլիսի էթնիկ վիճակագրությունը

15538.jpg

19-րդ դարի սկզբում Թիֆլիսի բնակչության մեծամասնությունը հայեր էին։ 19-րդ դարի ամբողջ ընթացքում քաղաքի բնակչությունը կտրուկ աճում էր, ընդ որում աճի արդյունքում փոխվում էին տարբեր էթնիկ խմբերի քանակական հարաբերությունները։ Բավականաչափ շատացավ ռուսների ու վրացիների թիվը։ 1803 թվականին Թբիլիսիի բնակչության 92.6%-ը հայեր էին, 1846 թվականին հայերի թիվը նվազել էր մինչև 75.4%, իսկ արդեն 1864 թվականին հայերը կեսից քիչ էին՝ 47.4%, այն դեպքում, երբ վրացիները 24.7% էին։

Թվական Ընդհանուր բնակչություն Հայեր Վրացիներ Թաթարներ Հույներ
1846 11 906 8982 2621 235 65
1864 60 085 28 488 14 878 1119 ?
1865 71 051 31 914 14 787 1213 ?
1876 104 024 37 610 22 233 2502 417
1897 159 590 47 133 42 200 5577 1238

Մշտական ջարդերի, կոտորածների, դաժան պատերազմների և թշնամական հարձակումների պայմաններում հայերը իրենց համար ավելի ապահով ապաստան էին փնտրում համակրոնացի հարևանների մոտ։ Քանզի Վրաստանը ռազմատարանցիկ ճանապարհներից այն կողմ էր գտնվում, ինչպես նաև պաշտպանված էր Կովկասյան լեռնաշղթայով։ Եվ ի վերջո վրաց թագավորները շատ հաճախ իրենք էին հայոց բանակը հրավիրում ընտանիքներով հանդերձ։ Քիչ չեն Հայաստանի և Վրաստանի քույր քաղաքները, ինչպիսիք են Թբիլիսին ու Երևանը, Քութայիսն ու Գյումրին, Բաթումն ու Վանաձորը։ Եղբայրական հարաբերություններ են հաստավել Հայաստանի ու Վրաստանի միջև։

Աղբյուրներ՝  hy.wikipedia.org,  hy.wikipedia.org

 

Homework

Homework for October 17:

Developing writing skills: Make sentences with the following adjectives:  ambitious- talkative- cheerful- sincere- imaginative- honest- helpful

I make sure ambitious people like you don’t mess up this world.

However, some patients may be much more expressive and tend to have hyperactive, talkative, and impulsive personalities.

The flowers should have made her feel cheerful, but they ushered in that dark feeling instead.

He seemed sincere, but it could have been an act.

Probably nothing like what was on her imaginative mind.

His honest answer silenced her.

It was helpful to know that he heard and understood what she was saying.

 

 

 

 

 

 

Մեծ Հայքի թագավորությունը Արտավազդ II-ի օրոք

Տիգրան Մեծին հաջորդեց Արտավազդ II-ը, որը իշխեց մ.թ.ա 55 թվականից մինչև 34:Մ.թ.ա 54 թվականին Հռոմը արևելք ուղակեց Կրասոսին, որի նպատակն էր Պարթևստանը գրավելը: Քանի որ Արտաշատի պայմանագրով Հայաստանը համարվում էր Հռոմին «դաշնակից և բարեկամ» երկիր Կրասոսը Արտավազդ II-ից պահանջեց օգնական զորք, բայց Արտավազը մերժեց նրան, որովհետև Կրասոսը չհամձայնեց կատարել իր պայմանները:Մ.թ.ա 53 թվականին տեղի ունեցավ Խառանի ճակատամարը: Հռոմեական զորքը ջախջախիչ պարտություն կրեց: Նաև սպանվեց Կրասոսը:Մինչ այդ Պարթևստանի արքա Օրոդես II-ը Կրասոսի ետևից ուղակել էր Սուրեն զորավարին, իսկ ինքը գնացել էր Հայաստան: Հայ և պարթև արքաները բարեկամության դաշինք կնքեցին, որն ամրապնդեցին արքայազն Բակուրի և Արտավազդի քրոջ ամուսնությամբ:Երբ Արտաշատում տոն էր Սուրեն զորավարը եկավ և նետեց Կրասոսի գլուխը արքաների ոտքերի առաջ ի նշան հաղթանակի:Մ.թ.ա 38 թվականին Օրոդես II-ին հաջորդեց իր որդի Հրահատը և այդպիսով հայ-պարթևական դաշինքը խզվեց:Շուտով արևելք արշավեց մեկ այլ հռոմեացի զորավար՝ Անտոնիոսը: Այս անգամ Արտավազդը տրամադրեց նրան օգնական զորք և թույլատրեց նրան արշավել Հայաստանով:Մ.թ.ա 36 թվականին Անտոնիոսը սկսեց ռազմարշավը և խայտառակ պարտություն կրեց: Նա մեղքը բարդեց Արտավազդ II-ի վրա: Մ.թ.ա 34 թվականին Անտոնիոսը անակնընկալ հարձակվեց Հայաստանի վրա: Արտավազդը ցանկացավ բանակցությունների գնալ, բայց նա խաբեությամբ ձեռբակալվեց և տարվեց Եգիպտոս:Հայաստանի թագավոր հռչակվեց նրա որդին Արտաշես II-ը: Արտաշեսը ի վիճակի չեղավ պայքարելու հռոմեացիների դեմ և ապաստան գտավ Պարթևստանում:Անտոնիոսը Եգիպտոսում պահանջեց Արտավազդի ընտանիքից խոնարհվել իր կնոջը՝ Կլեոպատրային: Սակայն արքան և իր ընտանիքը հրաժարվեց:Արտավազդին և հայոց թագուհին դատապարտվեցին մահվան: Իսկ նրանց որդիները մնացին պատանդության մեջ և ուղակվեցին Հռոմ:

Արտաշես 1

2. Օգտվելով տարբեր աղբյուրներից՝ պատրաստե՛ք նյութ՝ ներկայացնելով Արտաշես 1-ինին որպես ռազմական և քաղաքական գործչի /գրավոր/

Արքա — Արտաշես 1 (Ք. ա. 189-160 թթ.)

Գործունեություն —  Առաջնահերթ խնդիրներից էր Մեծ Հայքից վերադարձնել անջատված տարածքները: Նա Մարաստանից, Վրաստանից, Պոնտոսից, իսկ ավելի ուշ՝ Սելևկյան տերությունից հետ գրավեց և վերամիավորեց անջատված շրջանները: Ք. ա. 183-179 թթ.  Փոքր Ասիայի տարածքում հինգ փոքր պետություններ պատերազմ էին մղում միմյանց դեմ: Հռոմեական պետությունն ու Մեծ Հայքը միջամտեցին պատերազմի դադարեցման համար: Հաշտության պայմանագրի կնքման ընթացքում Արտաշես 1-և կարողացավ ընդարձակել Փոքր Հայքի տարածքը Պոնտոսի հաշվին: Նա վարում էր իր գլխավոր հակառակորդ Սելևկյան տերության թուլացնելու քաղաքականություն: Նա կատարել է հողային բարենորոգումներ՝ նպատակ ունենալով կարգավորել հողի մասնավոր սեփականության զարգացման ընթացքը, մեղմել հողատերերի և գյուղական համայնքների միջև ստեղծված հակասությունները։ Պահպանվել են գյուղերի և ագարակների հողաբաժան սահմանաքարերից մի քանիսը, որոնք ունեն Արտաշես Ա անունով արամեերեն արձանագրություններ։ Արտաշես Ա երկիրը վարչականորեն բաժանել է 120 ստրատեգիաների, որոնք կառավարել են ստրատեգոսները։ Արտաշես Ա մեծացրել և կանոնավորել է բանակը, այն բաժանել չորս կողմնապահ զորավարությունների, կազմավորել արքունի գործակալությունները։ Խրախուսել է քաղաքաշինությունը, գիտության և արվեստի զարգացումը։ Նրա ժամանակ կառուցվել է Արտաշատ մայրաքաղաքը։ Արտաշեսը կառուցել է նաև այլ քաղաքներ Զարեհավան, Զարիշատ և այլն։ Վերջիններս անվանվել են ի պատիվ Արտաշեսի հոր՝ Զարեհի։

 

Արդյունք — Արտաշես 1-ը Մեծ Հայքի թագավորության մեջ միավորեց հայկական տարածքների մեծագույն մասը: Այդ պատճառով էլ, հույն պատմիչ Պոլիբիոսը նրան անվանում է <<Հայաստանի մեծագույն մասի կառավարիչ>>: Արտաշեսի ջանքերով Հայաստանը դարձավ ընդարձակ և ուժեղ պետություն, որը, բնականաբար, կարիք էր զգում նաև ներքին լայն բարեփոխումների։ Արտաշեսի վերափոխիչ գործունեության մեջ կարևոր տեղ է գրավում Արտաշատ մայրաքաղաքի հիմնադրումը։ Արևելքում տարածված սովորույթ էր, որ նոր արքայատոհմի հիմնադիրը, գահ բարձրանալով, նոր մայրաքաղաք էր կառուցում։

3. Ներկայացրե՛ք Արտաշատի պայմանագիրը: Փորձե՛ք գնահատել այն /գրավոր/.

Ք.ա. 66 թ. սեպտեմբերին Արտաշատում կնքվեց հայ-հռոմեական պայմանագիրը, որն իր ամբողջության մեջ, այնուամենայնիվ, պետք է համարել հաջողված: Ըստ պայմանագրի՝

Հայաստանը հօգուտ Հռոմեական հանրապետության հրաժարվում էր Ասորիքից, Փյունիկիայից, Պաղեստինից և Կիլիկիայից, այսինքն՝ Միջերկրական ծովի ափերից: Հայոց տերությունը սակայն պահպանում էր տերության միջուկը կազմող Մեծ Հայքի տարածքը:

Ծոփքն անջատվում էր Մեծ Հայքից և դառնում էր առանձին պետություն: Այստեղ թագավոր էր հաստատվում Տիգրան Կրտսերը՝ պայմանով, որ Տիգրան Բ-ի մահից հետո Մեծ Հայքն ու Ծոփքը դարձյալ միավորվելու էին մեկ պետության մեջ՝ Տիգրան Կրտսերի գահակալության ներքո:

Հայաստանը Հռոմին պետք է վճարեր 6 հազար տաղանդ ռազմատուգանք, մոտավորապես այդքան էլ արշավանքին մասնակցած զինվորներին և սպաներին: Հատկանշական է, որ ռազմատուգանքի գումարը վճարվելու էր Ծոփքի արքայական գանձարաններից:

Հայաստանը հայտարարվում էր «Հռոմեական ժողովրդի բարեկամ և դաշնակից»:

Վերջին կետը կարող է թողնել այն տպավորությունը, թե Հայաստանը կախյալ վիճակի մեջ էր դրվում Հռոմից: Սակայն հետագա իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ դա այդպես չէր: Հայաստանը պահպանեց իր լիակատար անկախությունը: Ընդհակառակը, Հռոմը արտաքին քաղաքականության բնագավառում խրախուսում էր Տիգրան Բ-ի հակապարթևական բոլոր ձեռնարկումները: Պարթևները դաշնակից Հռոմից ավելին էին սպասում, բայց Պոմպեոսը Տիգրանի հետ կնքած հաշտությունից հետո մտադիր չէր նպաստել Պարթևստանի ուժեղացմանը: Արևելքում ուժերի հավասարակշռությունը պահանջում էր պաշտպանել Տիգրան Բ-ին:

Արտաշատի պայմանագրից հատկապես դժգոհ մնաց Տիգրան Կրտսերը: Տենչալով Հայաստանի գահին՝ նա այժմ պետք է բավարարվեր ֆինանսական միջոցներից զրկված Ծոփքի գահով: Հասկանալով իր վիճակի անհեթեթությունը՝ Տիգրան Կրտսերն ընդվզեց Պոմպեոսի դեմ և վիրավորեց նրա արժանապատվությունը: Ի պատասխան նրա հանդուգն ելույթի՝ Պոմպեոսի կարգադրությամբ Տիգրան Կրտսերը ձերբակալվեց և ընտանիքի հետ գերեվարվեց Հռոմ:

Տիգրան Բ-ն՝ օգտագործելով հռոմեա-պարթևական հակամարտությունները, կարողացավ Պոմպեոսի միջամտությամբ 64 թ. Մեծ Հայքին վերադարձնել Կորդուքն ու Հյուսիսային Միջագետքը: Պոմպեոսն անգամ ճանաչեց Տիգրան Մեծի «արքայից արքա» տիտղոսը, որից խիստ դժգոհ մնաց պարթևական արքունիքը:

Արտաշատի պայմանագիրը Տիգրան Մեծի դիվանագիտական հաջողությունն էր: Նա կարողացավ պահպանել Մեծ Հայքի տարածքային ամբողջությունը՝ հայոց հայրենիքը՝ Եփրատից մինչև Կասպից ծով և Հյուսիսային Միջագետքից մինչև Կուր գետ: Պահպանվեց Հայաստանի պետական անկախությունը՝ հայ ժողովրդի հարատևման այդ կարևորագույն երաշխիքը: Ահա սա էր Արտաշատի պայմանագրի պատմական մեծ նշանակությունը:

Տիգրան Բ-ի կյանքի վերջին տասը տարիները Հայաստանի համար խաղաղության ու տնտեսական բարգավաճման տարիներ էին:

Do psychics have power to tell the future or not?

As a form of performance/entertainment yes, of course. As some form of mystical/divine ceremony, no, don’t be silly. Fortune telling is like verbal conjuring. Conjuring is about sleight of hand, manual dexterity and misdirection to generate the illusion of magic to entertain the audience. Fortune telling is basically the same with some props (your crystal ball, cards, felt table, subdued lighting) and techniques like cold reading (and a bit of research) to generate the illusion of the mystical, the supernatural. I don`t believe stuff like that, I`m the more real person, so it is kind of funny for me but whatever, fortune telling only becomes a something interesting for me when I think of it more than entertainment at the end of the pier.

Երվանդ 1-ին Սակավակյաց և Տիգրան 1-ին Երվանդյան արքաների օրոք տեղի ունեցած կարևոր իրադարձությունները

Երվանդ Սակավակյացի օրոք հայող թագավորությունն ուներ 40-հազարանոց հետևակ և 8 հազար հեծյալ զորք, որն այն ժամանակներում մեծ ուժ էր: Թագավորության սահմանները հյուսիս-արևելքում հասնում էին Կուր գետ, հյուսիս-արևմուտքում՝ Սև ծով, արևելքում՝ Մարաստան, իսկ հարավում Հուսիսային Միջագետք: 
Երվանդ Սակավակյացը Մարաստանի արքա Կիաքսարի դեմ պատերազմում անհաջղություն կրելով, պահպանել էր իր թագավորությունը, սակայն ստիպված ճանաչել էր մարական գերիշխանությունը: Կարճ ժամանակ անց՝ արդեն Աժդահակի օրոք, նա ապստամբում է Մարաստանի դեմ: Ապստամբություն ձախողվում է, և մարակա արքունքի ծուղակն է ընկնում հայող արքայական ընտանիքը:
Ք.ա. VI դարի կեսին, Երվանդ I-ի որդի Տիգրան Երվանդյանը պարսից արքա Կյուրոս Մեծիք հետ միացյալ ուժերով ապստամբեց Մարաստանի դեմ:
Մարաստանի դեմ ապստամբությունը սկսվեց Ք.ա. 553 թվականին: Ըստ հայկական ավանդության՝ հենց Տիգրանն էլ վճռական պայքարում սպանեց Մարաստանի արքա Աժդահակին:
Տիգրան Երվանդյանը Ք.ա. 538 թվականին գրավեց Բաբելոնը, որից հետո, հայոց արքա լինելուց բացի, դարձավ նաև Կյուրոսի տերության արևմտյան կեսի փոխաքան: